>>interview
Friesland Post
Nyk de Vries ( 1971) is één van de jongere Friese schrijvers die in Groningen woont. Na
zijn studie geschiedenis, is hij blijven hangen in de studentenstad bij uitstek. Vanuit
zijn huis in de Oosterparkwijk heeft hij uitzicht op het inmiddels oude stadion van de
plaatselijke FC. Over voetbal gaat het echter in dit gesprek niet. Wel over literatuur en
muziek, want in maart is er een nieuwe roman van Nyk verschenen. En met Meindert Talma
& the Negroes is hij actief betrokken bij de muziektheatervoorstelling ‘Iemand
moet het doen’.
Sinds twee januari van dit jaar is Nyk de Vries 35-plusser, immers op die datum was het 35
jaar geleden dat de schrijver-muzikant in Noordburgum het eerste levenslicht aanschouwde.
Volgens eigen zeggen werd hij tijdens die bewuste januaridag in 1971 om drie uur ’s
middags geboren tijdens een aflevering van Swiebertje. In zijn debuutroman,
‘Rezineknyn’, in 2000 door uitgeverij Frysk en Frij uitgebracht speelt het
geboortedorp van Nyk, een grote rol. Het boek verscheen bij uitgeverij Passage in het
Nederlands onder de titel ‘Rozijnkonijn’.
Friese modernen
Sinds vorige maand ligt er een tweede roman van Nyk de Vries in de boekhandel, het heeft
als titel ‘Prospero-in simmerskiednis’. Het boek is het eerste in serie
Modernen. In de Fryske Modernen zal proza gepubliseerd worden van nieuwe Friese
schrijvers. Het project is een initiatief van verschillende Friese uitgeverijen, gesteund
door de Provincie Friesland, het Fonds voor de Letteren en het Nederlands Literair
Productie en Vertalingfonds.
Nyk de Vries over Prospero. “It giet oer in jonge muzikant Marco Vandaan dy’t in
bytsje op in dea spoar sit. Syn karriêre is op ’e non rûn, de ferkearing is út. Hy
siket in útflecht yn ‘e Spaanse heechlannen, by Prospero, in wetterkundich projekt
dat wurk biedt oan in ploech studinten en oar jongfolk. Marco giet folslein op yn ‘e
ploech mei syn yntriizjes en leafdesperikelen, en it wurk yn ‘e smoarende hite. Hjir
wurdt him sa’t liket in kâns bean om oan syn deistige omstannichheden te
ûntkommen.”
“Ik haw mei tuskenskoften trije jier oan it boek wurke, in hiel lang skoft dus.
Healweis is it boek ôfkard troch de kommisje dy’t each hâldt op ‘e searje
Fryske Modernen. Achterôf besjoen wie ik it mei har beslút wol iens. Myn earste boek
Rezineknyn wie wat foarm en ynhâld oangie hiel ticht by hûs. Mei de nije roman woe ik it
fierderop sykje, mear fergje. Dat is goed slagge tink ik, mar wol dus nei in soad
tûkelteammen. Healweis it proses ha ik it hiele boek oer de kop hân om’t it
allegear te fol en te yngewikkeld wie. Op in stuit ha ik deroer tocht om der gewoanwei mar
mei op te hâlden. Uteinlik is it dochs in moai kompakt boek wurden, tink ik.”
Ontwikkeling
Volgens Nyk de Vries heeft een schrijver perspectief nodig, anders leid het nergens toe,
en gaat de lezer ook niet mee. Het betekent dat je als schrijver weet waar je staat, is
zijn visie.
Dat idee van perspectief is de grootste ontwikkeling die hij in de afgelopen vijf jaar als
schrijver heeft doorgemaakt.
“Dat liket simpel, mar it is it swierste wat der is. Pas geandewei it skriuwen fan
Prospero krige ik it werklik yn ‘e gaten. It is eins as it libben sels. It is in
kwestje fan kiezen. Wat is belangryk? Wat set ik foarop? Wat komt in ein dêrachter?”
De Vries is energiek, net als velen van de post-Swiebertjegeneratie. Hij schrijft
prozagedichten die veelal in het literaire tijdschrift Hjir worden opgenomen. Maar ook in
verschillende Nederlandstalige en Friese bloemlezingen is werk van de Fries om útens te
vinden. ‘Dream yn blauwe reinjas’, is zonder twijfel de bekendste bundel met
werk van jonge Friese schrijvers. Nyk en zijn generatiegenoten bestormen ook regelmatig de
poëzy-podia. “ Ik draach dan proazagedichten foar. Ut de holle en mei in soad wille.
It wurket better as it foarlêzen út in roman. It binne in soarte fan miny-portretten. Ik
bin dy portretten oan it sammeljen foar in bondel.”
Nyk treedt zelfs op in Madrid. Hij doet dat in het kader van het Spaanstalige project
Planeta Pato, samen met zijn maten Donald Donleben en Drs. Neus. Nyk leest zijn in het
Spaans vertaalde prozagedichten met veel verve voor. “ De lêste kear dat ik der wie,
kaam ik ien tsjin dy’t de tekst fan myn gedicht ‘Motorman’ fêst by him hie
yn syn beurs. Dat binne wol aardige dingen.”
The Negroes
De afgestudeerde historicus, die sinds kort niet meer werkzaam is bij geel-blauwe
meubelgigant Ikea in zijn woonplaats, geeft aan dat hij fulltime schrijver/muzikant is.
Muzikant bij The Negroes, de band die hij ooit begon met zijn soulmate Meindert Talma.
Samen met het echtpaar Janke en Janpier Brands wordt stevig en met succes aan de weg
getimmerd. De combinatie muzikant/schrijver bevalt Nyk uitstekend. “ Skriuwe dochst
thús, allinnich. Muzyk meitsje giet mei syn allen en spilet him ôf ûnderweis en
bûtenút. Dus dy ôfwikseling, dat is it bêste wat der is. Ik hâld der fan om yn
ôfsletten perioades te skriuwen, krekt sa’t Rink van der Velde dat die”, geeft
de Vries aan.
Het succes van de groep verklaart Nyk voor een groot gedeelte door de prima organisatie en
het unieke eigen geluid van Meindert Talma, die voortdurend muziek en teksten produceert.
Met hun nieuwe theatershow ‘Iemand moet het doen’, wil het kwartet op
verschillende muziekfestivals optreden. Hierbij wordt gedacht aan Oerol, De Parade en
Lowlands. In het najaar moet de voorstelling in verschillende theaters staan.
Het stuk laatst zich samengevat als volgt karakteriseren.
Samen met mediakunstenaar Jan Klug wordt een filmisch liefdesverhaal verteld waarin het
platteland, erotiek en religie op een bijzondere manier samenkomen. Veel prachtige
beelden, waarbij de muziek als een soundtrack te beluisteren valt. Of een band, waarbij de
projecties de verhaallijn ondersteunen.
De reacties op de eerste optredens zijn in ieder geval positief. “Lêsten sei ien by
in optreden: ‘Ik tocht even, se brekke de boel ôf’, dat is wol in komplimint.
Of net dan?”
Henk van der Veer